Een corpus van negen ringen
Deze website brengt voor het eerst de bekende Friese gouden ringen samen in één corpus en onderzoekt hun onderlinge samenhang.
Het corpus bestaat uit de ringen van:
Hichtum
Menaam
de collectie Haedeke
Minnertsga
Het Hogeland
Blessum
Tytsjerk
Sumar
Dokkum
Hoewel iedere ring uniek is, keren bepaalde motieven steeds terug. Kruisen, maskerachtige gezichten, vogelmotieven, amandelvormige velden, vierdelige composities en christelijke symboliek lijken deel uit te maken van een gedeelde visuele traditie.
De ringen ontstonden in een periode waarin Friesland ingrijpend veranderde. Tussen de 8e en 9e eeuw verspreidde het christendom zich geleidelijk over het Friese kustgebied. Oude tradities verdwenen echter niet van de ene op de andere dag. Juist daardoor lijken deze ringen zich te bevinden op het snijvlak van twee werelden.
Zij tonen niet alleen rijkdom en vakmanschap, maar mogelijk ook de manier waarop nieuwe religieuze ideeën werden opgenomen binnen een bestaande Friese samenleving.
De aanwijzing van de ring van Sumar als cultureel erfgoed onderstreept het uitzonderlijke belang van deze objecten. Tegelijkertijd roept deze erkenning een nieuwe vraag op: staat de ring van Sumar op zichzelf, of maakt zij deel uit van een grotere groep vroegmiddeleeuwse elite-objecten die tot nu toe onvoldoende als geheel zijn onderzocht?
Een uitnodiging tot onderzoek
Deze website wil niet alleen de afzonderlijke ringen documenteren, maar vooral aandacht vragen voor de opmerkelijke samenhang binnen het corpus.
Waarom worden deze ringen vrijwel uitsluitend gevonden in of vlak bij het Friese terpengebied?
Waarom zijn zij vrijwel allemaal van goud?
Waarom keren dezelfde motieven en composities steeds terug?
En waarom lijkt deze beeldtaal nergens anders in Europa in precies dezelfde vorm voor te komen?
Definitieve antwoorden zijn er nog niet.
Juist daarom behoren de Friese gouden ringen tot de meest fascinerende archeologische vraagstukken van het vroegmiddeleeuwse Noordzeegebied.
Deze website is een uitnodiging om mee te denken over dat raadsel.
Niet alleen door de afzonderlijke ringen te bestuderen, maar vooral door te onderzoeken wat hen met elkaar verbindt.
Johan Postma
Menaam, Friesland
